این ضربالمثل زمانی به کار میرود که یک مقام بالادست یا رئیس، خطای کسی را میبخشد، اما فرد زیردست یا میانی، سختگیری میکند و حاضر به بخشش نیست.
در حقیقت، این مثل نشان میدهد گاهی افرادی که قدرت کمتری دارند، سختگیرتر و غیرمنعطفتر از رهبران و مسئولان بلندپایه عمل میکنند. گویی آن فرد میانی، از اختیار خود سوء استفاده کرده و با رفتار خشک و قانونیِ ظاهری، مانع بخشش میشود.
این عبارت به صورت کنایهآمیز بیان میکند که گاهی بخشش و لطف بزرگان، توسط زیردستانشان نادیده گرفته میشود.
در این نوشته، میخواهیم معنی و مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی را با هم مرور کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
توصیه میکنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” کارد بزنی خونش در نمی آید “ را حتماً بخوانید.
مقاله معنی ضرب المثل ” با پول ها کباب بی پول ها دود کباب “ حاوی اطلاعات جامعی است.
معنی شاه می بخشه شیخ علی خان نمی بخشه چیست؟
1- یعنی وقتی فرد صاحباختیار و مقام بالاتری چیزی را اجازه دهد یا ببخشد، اما شخص زیردستش مانع شود و خود را تصمیمگیرنده بداند. مثلاً مانند اربابی که دستور میدهد کاری انجام شود، ولی خدمتکار از انجام آن سر باز میزند.
توصیه میکنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” آنان که غنی ترند محتاج ترند “ را حتماً بخوانید.
2- از این ضربالمثل زمانی استفاده میکنند که فردی بدون داشتن حق و صلاحیت لازم، خود را در جایگاهی بالاتر از آنچه هست قرار دهد و به دیگران دستور دهد یا آنان را از کاری منع کند، در حالی که شخص اصلی و صاحباختیار، آن کار را تأیید کرده است.
به عنوان مثال، اگر مدیر مدرسه به دلیل شرایط خاص یک دانشآموز، به او اجازه داده باشد با تأخیر به مدرسه بیاید، اما گروه انتظامات مدرسه که خود از دانشآموزان هستند، مانع ورود او شوند، در چنین موقعیتی این ضربالمثل را به کار میبرند.
3- گاهی این ضربالمثل را به این شکل نیز بیان میکنند: شاه بخشید، شاهقلی نبخشید!
ریشه ضرب المثل
شاه سلیمان که با نام صفی میرزا نیز شناخته میشد، وزیری دانا و کاربلد به نام شیخ علی خان در کنار خود داشت. شاه بیشتر وقتش را به خوشی و تفریح میگذراند و کمتر به کارهای مهم مردم رسیدگی میکرد. این در حالی بود که وزیرش، شیخ علی خان، شبها با لباس ساده میان مردم میگشت و از اوضاع آنها باخبر میشد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” آب از دستش نمی چکد “.
اگر سوالاتی دارید، مقاله معنی ضرب المثل ” گدا به گدا رحمت به خدا “ به شما کمک خواهد کرد.
مقاله معنی ضرب المثل ” فاتحه اش خوانده است “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
روزی از روزها، شاه جشن بزرگی برگزار کرد و در آن نوازندگان و خوانندگان بسیاری حضور داشتند. وقتی جشن به پایان رسید، شاه به همه آنها حوالهای داد تا نزد شیخ علی خان بروند و پولشان را بگیرند. اما شیخ علی خان که میدانست پرداخت این پول به ضرر کشور و خزانه دولت است، از انجام این کار خودداری کرد و بهانههای مختلفی آورد.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معنی ضرب المثل ” به بوی کباب آمدیم دیدیم خر داغ می کنند “ را مطالعه کنید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در معنی ضرب المثل ” کلاهش پس معرکه است ” + داستان پیدا کنید.
حاضران و مهمانان که از این کار وزیر ناراحت شده بودند، گفتند: “شاه میبخشد، شیخ علی خان نمیبخشد!”
یعنی کسی که بالاترین مقام را دارد، ساده میگیرد و میبخشد، اما فرد زیردست او سختگیری میکند.
توصیه میکنیم این مطلب معنی ضرب المثل ” از سوراخ سوزن رد میشه اما از در دروازه رد نمیشه “ را حتماً بخوانید.