همان طور که میدانید، ضربالمثلها در فرهنگ ما جایگاه ویژهای دارند و هر کدام درسی برای زندگی به ما میدهند. یکی از این ضربالمثلهای پرمعنی، «حیف از طلا که خرج مُطلا کنند» است.
این سخن زیبا در واقع یک هشدار است. تصور کنید یک قطعه طلای خالص و باارزش را داشته باشید. حالا اگر این طلا را صرف خرید یا تزئین چیزی کنید که ارزش واقعی ندارد، یا فقط ظاهری فریبنده و دروغین دارد، چه حسی پیدا میکنید؟ قطعاً میگویید: “چه حیف و افسوس!”
این مثل دقیقاً همین مفهوم را در زندگی ما انسانها نشان میدهد. منظور از “طلا” در اینجا، سرمایههای باارزش ما هستند؛ مثل عمر گرانبها، استعدادها، تواناییها، داراییها و حتی محبت و عشق ما. “مُطلا” نیز نماد چیزهایی است که ظاهر زیبا و جذابی دارند، اما درونشان پوچ و بیارزش است.
پس این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که:
* عمر عزیز خود را برای کارهای بیهوده و بیفایده تلف نکنیم.
* استعدادها و تواناییهایمان را در راههای نادرست و بیثمر به کار نگیریم.
* دارایی و سرمایهمان را برای چیزهای ظاهری و زودگذر خرج نکنیم.
* عشق و احترام خود را به کسانی که لیاقت آن را ندارند، هدیه ندهیم.
در احادیث اسلامی نیز بر این موضوع بسیار تأکید شده است. به عنوان مثال، از پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) نقل شده است که فرمودند:
**«اِغتَنِم خَمساً قَبلَ خَمسٍ: شَبابَک قَبلَ هِرَمِک، وَ صِحَّتَک قَبلَ سَقَمِک، وَ غِناک قَبلَ فَقرِک، وَ فَراغَک قَبلَ شُغلِک، وَ حَیاتَک قَبلَ مَوتِک.»**
یعنی: پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت بشمار: جوانیات را قبل از پیریات، سلامتیت را قبل از بیماریات، بینیازیات را قبل از فقرت، فراغتت را قبل از گرفتاریات، و زندگیت را قبل از مرگت.
این حدیث شریف به خوبی نشان میدهد که عمر، سلامتی و سایر نعمتهای خداوند، همان “طلا”های گرانبهای زندگی ما هستند. ما باید هوشیار باشیم و این گنجینههای باارزش را صرف امور بیهوده (“مطلا”) نکنیم، بلکه از آنها در راه درست و برای رسیدن به اهداف والا استفاده کنیم.
در این بخش به توضیح و مفهوم یکی از ضربالمثلهای معروف ایرانی میپردازیم. با ما همراه باشید.
معنی حیف از طلا که خرج مطلا کنند چیست؟
در شعری از قصاب کاشانی آمده:
عمر عزیز را منما صرف ناکسان
حیف از طلا که خرج مطلا کند کسی
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” گاوش زاییده “.
مقاله معنی ضرب المثل ” از این ستون به آن ستون فرج است ” + داستان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
به بیان ساده:
۱- وقت و عمر باارزش خود را برای افراد بیفایده و کارهای بیثمر تلف نکنید. جای تاسف است که عمر گرانبهای خود را مانند طلا، در جایی صرف کنید که هیچ سودی ندارد.
۲- کلمه “مُطَلّا” از واژه فارسی “طلا” گرفته شده و در دستور زبان عربی به صورت اسم مفعول به کار رفته است. معنای آن چیزی است که رویش را با طلا پوشانده باشند؛ یعنی زراندود.
۳- مطلا ممکن است یک فلز باشد که با طلای واقعی پوشش داده شده، یا اینکه با طلای تقلبی و مصنوعی آن را تزئین کرده باشند. این ضربالمثل به ما میگوید که طلای اصیل را نباید برای چیزی که ارزش کمی دارد، خرج کرد.
در این مقاله معنی ضرب المثل ” ادب از که آموختی؟ از بی ادبان “ اطلاعات مفیدی آمده است.
۴- گرانبهاترین دارایی هر انسان، عمر و زمان اوست. این ضربالمثل هم بر همین موضوع تأکید دارد که از دست دادن وقت، مانند این است که طلای خالص را در جای نادرستی مصرف کنیم.
◊ هدر دادن عمر برای افراد مختلف، شکلهای گوناگونی دارد؛ مثل: تلاش برای اثبات حرف حق به آدم نادان و یکدنده، تمام روز را به بازی کردن گذراندن، پرسهزدن بیهدف در فضای مجازی، فضولی در زندگی دیگران و …
♦ در حدیثی از امیرمومنان علی علیه السلام آمده است:
عُمرُ المَرءِ لاقیمةَ لَه؛ عمر انسان (آنقدر گرانبها است که) به هیچ قیمتی قابل ارزیابی نیست.
ضرب المثل با کلمه طلا
اختصاصی-مدیر تولز