همان طور که میدانید، ضربالمثلها در زبان فارسی نقش مهمی دارند و هر کدام مفهومی عمیق را در خود جای دادهاند. یکی از این ضربالمثلها، “آب رفته به جوی بازنمیگردد” است. این جمله به ما یادآوری میکند که وقتی اتفاقی میافتد یا زمانی از دست میرود، دیگر قابل برگشت نیست. درست مانند آبی که از رودخانه بگذرد و برنگردد، فرصتها و لحظههای زندگی نیز وقتی از دست بروند، دیگر قابل بازیابی نیستند.
این مفهوم در ادبیات فارسی نیز به زیبایی بیان شده است. برای نمونه، صائب تبریزی، شاعر بزرگ، در بیت زیر به این موضوع اشاره کرده است:
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً معنی ضرب المثل ” حسنی به مکتب نمی رفت وقتی می رفت جمعه می رفت “ را بخوانید.
ز موجهای گذرگه چه خیزد الا غبار؟
به هرزه شد شکستن خیال پیمانهها
چنان که برگذشت از خیال، آبی به جوی
که تا ابد نباشد امید بازآمدن
در این شعر، صائب با زیبایی هرچه تمامتر میگوید: از موجهایی که از کنار ما میگذرند، چیزی جز غبار برجای نمیماند. شکستن فکر و خیال پیمانهها (یا آرزوها) بیفایده است. وقتی آب از جویبار گذر کرد، دیگر هرگز امید بازگشت آن وجود ندارد. این بیتها به خوبی نشان میدهند که نباید برای آنچه از دست رفته، خود را به رنج و اندوه بیپایان بیندازیم.
در زندگی روزمره نیز این ضربالمثل به کار میآید. مثلاً وقتی فرصتی شغلی را از دست میدهیم، وقتی رابطهای به پایان میرسد، یا وقتی تصمیم اشتباهی میگیریم، باید بدانیم که گذشته را نمیتوان تغییر داد. در عوض، بهتر است از تجربهها درس بگیریم و با نگاهی رو به جلو، برای آینده برنامهریزی کنیم.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” کار از محکم کاری عیب نمیکنه “ را بخوانید.
پس معنی اصلی این ضربالمثل این است: آنچه از دست رفته، دیگر بازنمیگردد. به جای افسوس خوردن برای گذشته، باید بر زمان حال تمرکز کنیم و از آینده بهترین استفاده را ببریم.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” دود از کنده بلند میشود “ سر بزنید.
مقاله معنی ضرب المثل ” چو دزدی با چراغ آید، گزیده تر برد کالا “ حاوی اطلاعات جامعی است.
در این نوشته، به بررسی معنای یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی و نیز بیتی از شاعر بزرگ، صائب تبریزی میپردازیم. با ما همراه باشید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” شش ماهه به دنیا آمدن “ را بخوانید.
برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” کار را که کرد؟ آنکه تمام کرد “ را مطالعه کنید.
آب رفته به جو بر نمی گردد یعنی چه؟
۱- این ضربالمثل به ما یادآوری میکند که وقتی فرصتی از دست برود، با اندوه و پشیمانی نمیتوان آن را بازگرداند. مانند سنگی که از دست رها شده و شیشهای را میشکند؛ هرچقدر هم تلاش کنیم، نمیتوان سنگ را به جای اولش برگرداند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” سرش بره قولش نمیره “ سر بزنید.
مقاله معنی ضرب المثل ” خر مقدس بودن “ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معنی ضرب المثل ” فرار را برقرار ترجیح دادن “.
۲- همچنین از این ضربالمثل زمانی استفاده میشود که کسی حرف ناشایستی زده و آبروی دیگری را برده و اکنون پشیمان است. در چنین مواقعی، فردی که آبرویش رفته است با این جمله اشاره میکند که تلاش برای جبران بیفایده است، چون حرفهای زده شده مانند آبی است که ریخته و دیگر جمع نمیشود.
۳- صائب تبریزی در یکی از شعرهایش به مردم توصیه میکند که همیشه مراقب آبروی خود باشند:
> درحفظ آبرو ز گهر باش سخت تر
کاین آب رفته باز نیاید به جوی خویش
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” عالم ناپرهیزکار، کوریست مشعله دار “ را بخوانید.
مقاله معنی ضرب المثل ” لطف مکرر حق مسلم “ حاوی اطلاعات جامعی است.
توصیه میشود به مطالعه مقاله معنی ضرب المثل ” رو که نیست سنگ پای قزوینه “ ادامه دهید.
یعنی در حفظ آبرویت بیشتر از گوهرهای ارزشمند تلاش کن، چون آبرو مانند آبی است که اگر بریزد، دیگر به جوی خود بازنمیگردد و هرگز مانند قبل نمیشود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” آدم گدا اینهمه ادا “ سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معنی ضرب المثل ” دو صد گفته چون نیم کردار نیست “ سر بزنید.
شعر کامل
در میان مردم، آبرویم را از دست دادم
در پیشگاه دیگران، وجود خود را خوار و ناچیز شمردم
در نگهداری آبرو، از گوهر هم سختگیرتر باش
چون این آبروی رفته، هرگز به زندگی بازنمیگردد
آستانهٔ درگاهت، خاکستر آرزوهای مردم میشود
هر کس که از آرزوی خود بگذرد و چشم بپوشد
از بهار عمر خود، وفاداری ندیدم
پس مانند گل، باید عطر و رنگ وجودم را به گلاب تبدیل کنم
در کشمکش با روزگار پست و فرصتسوز هستم
میترسم که آسمان مرا با سرشت خود بلند کند و نابودم سازد
همواره از گفتگو دربارهٔ حق، رنج میبرم
مانند عنبر سارا، در عطر خود درمانده و گرفتارم
صائب، دیگران مرا در دنیای خود به رسمیت نمیشناسند
با این که پیوسته در جستجوی خویشتن از میان مردم هستم
اگر به این موضوع علاقه دارید، معنی ضرب المثل ” کار نشد نداره “ را از دست ندهید.
ضربالمثلهای فارسی با آب