خیلی از کسانی که به هنر زیبای گلدوزی علاقهمند هستند، میخواهند کار با سوزن پانچ را یاد بگیرند. باید گفت که سوزندوزی یکی از هنرهای اصیل و قدیمی ایران است و تاریخچه طولانی دارد. حتی سفیر پادشاه هنری سوم در قرن پانزدهم، وقتی در زمان حکومت مغولان به ایران سفر کرد، در کتاب خود از زیبایی خیرهکننده سوزندوزیهای ایرانی نوشته است.
نام انگلیسی این هنر «Suzani» است که از ریشه فارسی آن گرفته شده. با وجود گذشت سالها و قرنها، این هنر همچنان پرطرفدار است و با کمک طرحها و کیتهای گوناگون، به شکلهای ساده تا پیشرفته دوخته میشود.
سوزندوزی در واقع با استفاده از سوزن پانچ و ایجاد بخیه روی پارچه انجام میشود. این یک هنر گلدوزی خلاقانه است که هم تازهکارها و هم افراد حرفهای دوست دارند در کارهای دستی زیبای خود از آن استفاده کنند.
برخلاف چیزی که در نگاه اول به نظر میرسد، سوزندوزی کار سختی نیست و وقتی اصول اولیه آن را یاد بگیرید، میتوانید انواع تابلو، دیوارکوب، کوسن و حتی فرش را بدوزید.
انواع سوزن های مناسب هنر پانچ دوزی
در هنر پانچدوزی از سوزن مخصوصی به نام پانچ استفاده میشود که به آن سوزن مخملدوزی یا سوزن شبهقالی نیز گفته میشود. این سوزن ظاهری بلند دارد، بدنهاش توخالی است و یک سوراخ بزرگ در نوک آن قرار دارد. بهتر است دسته این سوزنها از جنس چوب یا پلاستیک باشد.
سوزنهای پانچ با دسته چوبی، علاوه بر دوام بالا، معمولاً قیمت بیشتری دارند و در دسته مدلهای کلاسیک قرار میگیرند. با این حال، نوع پلاستیکی آن نیز اگر با مواد مرغوب ساخته شده باشد، برای مدتی طولانی نیاز شما را برطرف میکند و دیگر لازم نیست سوزن جدید بخرید.
این سوزنها بسته به طرحی که انتخاب میکنید، در اندازههای مختلفی تولید میشوند. اگر میخواهید هزینه کمتری پرداخت کنید، میتوانید از سوزنهای پلاستیکی که معمولاً در بستههای سهتایی عرضه میشوند، استفاده کنید. نکته مهم این است که سوزنهای چوبی فقط یک سوزن ثابت دارند و قابل تعویض نیستند. قابلیت تعویض سوزن به شما امکان میدهد طرحهای متنوعتری را اجرا کنید. این ویژگی در مدلهای کلاسیک وجود ندارد، اما در نمونههای پلاستیکی برای راحتی بیشتر هنرمندان در نظر گرفته شده است.
در دوره جامع گلدوزی سایت مدیر تولز میتوانید از صفر تا صد گلدوزی را فراگیرید.
آشنایی با سوزن مناسب برای پانچ دوزی
به طور کلی، سوزنهای نیدل پانچ در سه ویژگی اصلی با هم فرق دارند:
– از نظر ضخامت و نازکی
– از نظر جنس دسته که چوبی یا پلاستیکی است
– از نظر قابلیت تنظیم دسته که قبلاً توضیح داده شد
سوزن نیدل پانچ با دسته پلاستیکی و قابل تنظیم، این امکان را میدهد که ارتفاع سوزن را تغییر دهید و برای طرحهای مختلفی از آن استفاده کنید. همچنین این سوزنها یک سوزن نخکن هم دارند که کار را سریعتر و آسانتر میکند.
سوزن پانچ ضخیم با دسته چوبی و غیرقابل تنظیم، دارای سوزن نخکنهای باکیفیت است. استفاده از دستههای چوبی و خرید این نوع سوزن، به حفظ محیط زیست نیز کمک میکند.
سوزن نیدل پانچ نازک و سهسوزنه، مناسب برای نخ گلدوزی و کامواهای ظریف است. این نوع سوزن قابلیت تنظیم دارد و همراه آن دو عدد سوزن نخکن ارائه میشود.
وسایل مورد نیاز برای شروع پانچ دوزی
برای شروع کار، اول باید وسایل لازم را آماده کنید. این وسایل عبارتند از:
* سوزن مخصوص نیدل پانچ
* کارگاه گلدوزی یا یک حلقه
* پارچه مناسب برای نیدل پانچ که بهتر است زبر یا پشمی باشد
* طرح یا الگوی نیدل پانچ
* یک مداد یا کاغذ کربن
* سوزن معمولی برای نخ کردن
* یک قیچی مناسب برای کارهای گلدوزی
قبلاً درباره انواع سوزنها و جنسهای مختلف آنها صحبت کردیم تا انتخاب و خرید برایتان راحتتر شود. حالا خوب است کمی هم درباره پارچه مناسب برای این هنر صحبت کنیم.
پارچهای که برای نیدل پانچینگ استفاده میشود، معمولاً باید زبر یا پشمی باشد. در زبان انگلیسی به این نوع پارچه، پارچه راهب میگویند، چون در گذشته راهبان از آن برای دوخت لباسهای خود استفاده میکردند. این پارچه خودش انواع مختلفی دارد و هر کدام برای یک نوع کار سوزندوزی مناسب است. شما میتوانید از پارچههای دیگری مثل لنین و کنفی، متقال و کرباس هم استفاده کنید. فقط یک نکته بسیار مهم که باید حتماً به آن توجه کنید این است که بافت پارچه با اندازه سوزن و نخ شما هماهنگ باشد. برای نخهای نازک، از پارچههای با بافت ریز استفاده کنید و برای نخهای ضخیم، پارچههای با بافت درشتتر به کار ببرید.
نحوه کار با سوزن نیدل مناسب پانچ دوزی
ابتدا طرحی را که میخواهید با قلم حرارتی روی پارچه بکشید. میتوانید از هر الگوی گلدوزی استفاده کنید، اما پیشنهاد میشود از طرحهای مخصوص پانچدوزی بهره ببرید. نکته جالب این است که نقش اصلی روی پشت پارچه رسم میشود و شما از همان ابتدا از همان سمت شروع به دوختن میکنید. در پایان، اثر هنری شما در پشت پارچه نمایان خواهد شد.
بعد از این، پارچه را داخل کارگاه میگذارید. فقط توجه داشته باشید که باید پارچه را طوری در کارگاه قرار دهید که مانند سطح یک طبل، کاملاً کشیده و سفت باشد. این کار باعث میشود سوزن به راحتی و پشت سر هم روی پارچه فرود بیاید. اگر احساس کردید پارچه داخل کارگاه شل شده است، با چرخاندن پیچ کارگاه، آن را دوباره محکم کنید. همیشه مراقب باشید که حدود ۵ سانتیمتر از نخ شما از نوک سوزن بیرون بماند. سپس سوزن را روی پارچه و دقیقاً بر اساس خطوط طرح یا الگو حرکت دهید و تا انتهای کار ادامه دهید تا بخیهها محکم شوند و از هم جدا نشوند.
سوزن را به آرامی به سمت خود بکشید تا نوک آن کاملاً از پارچه خارج شود. سپس، سوزن را درست در کنار نقطهای که کوک قبلی را زدهاید، دوباره وارد پارچه کنید و آن را به آرامی فشار دهید تا از طرف دیگر بیرون بیاید. این کار را ادامه دهید تا طرح کامل شود.
توجه داشته باشید که طرحی که میدوزید، در پشت کار نمایان میشود. در ابتدا، کوکها ممکن است جدا از هم به نظر برسند، اما با پیشرفت کار، این بخیهها به هم متصل شده و در نهایت یک نقش زیبا و یکدست تشکیل میدهند.
وقتی کار دوخت شما به پایان رسید، کافی است آخرین بخیه را با انگشت خود نگه دارید. سپس سوزن را چند سانتیمتر به سمت بیرون بکشید و نخ را از همان نقطه شروع، قیچی کنید. بخش بریدهشده در پشت کار، اصلاً نیاز به چسب یا گره زدن ندارد.
پس از اتمام سوزندوزی، نخ را از سوراخ سوزن بیرون بکشید و سرنخ را در جای خود محکم کنید. در پایان، حلقههای ایجادشده را با نوک قیچی جابهجا کرده و آنها را مرتب کنید.
حالا به پایان کار رسیدهاید و میتوانید طرح زیبایتان را ببینید. اکنون که هنر پانچدوزی را یاد گرفتهاید، برای خرید وسایل موردنیاز میتوانید به فروشگاه مدیر تولز مراجعه کرده و آنها را تهیه کنید.