در آیه هشتم از سوره مائده، خداوند به افراد باایمان دستور میدهد که همواره برای خدا قیام کنند و به عدالت رفتار نمایند. حتی اگر شهادت یا قضاوت شما به ضرر خودتان، والدین یا نزدیکانتان باشد، باز هم باید حق را بگویید و عادل باشید. زیرا خداوند از همه شما به خودتان نزدیکتر است و از هر کاری که انجام میدهید آگاه است. پس از او بترسید و بدانید که خداوند با نیکوکاران است.
آیه هشتم سوره مبارکه مائده، از مردم میخواهد که تنها برای رضای خداوند قیام کنند و در شهادت دادن، همواره عدالت را رعایت نمایند. این عدالت باید حتی در مورد دشمنان نیز به طور کامل اجرا شود؛ به گونهای که هیچ سود یا زیانی باعث نشود حق را کتمان کنید. این رفتار، از نشانههای انسانهای با تقواست. در پایان آیه، خداوند به ما یادآوری میکند که او به تمام اعمالی که انجام میدهیم، آگاه است.
متن عربی آیه 8 سوره مائده
ای کسانی که ایمان آوردهاید! برای خدا قیام کنید و به عدالت گواهی دهید. نباید دشمنی با گروهی شما را بر آن دارد که عدالت نکنید. عدالت کنید که به پرهیزگاری نزدیکتر است و از خدا بترسید، زیرا خدا به آنچه انجام میدهید آگاه است.
ترجمه
ای افرادی که ایمان آوردهاید! همیشه برای خدا قیام کنید و با انصاف و درستی شهادت دهید. اجازه ندهید دشمنی و کینهتوزی نسبت به گروهی، شما را از راه راستی و عدالت منحرف کند. انصاف دهید و عادل باشید، زیرا این کار شما را به پرهیزکاری و تقوا نزدیکتر میکند. از نافرمانی خدا دوری کنید، چرا که خداوند از تمام اعمال شما آگاه است.
معنی کلمات
قَوَّامِین: افرادی که همیشه برای برقراری حق و عدالت میایستند و در انجام کارهای درست و ضروری، بسیار پیگیر و جدی هستند.
شُهَداءَ بِالقِسْط: گواهانی که فقط بر اساس انصاف و عدالت سخن میگویند و هیچ چیز نمیتواند بر راستگویی آنها تأثیر بگذارد.
لا یَجْرِمَنَّکُمْ: نباید اجازه دهید چیزی شما را به اشتباه بیندازد یا به کار نادرست وادار کند.
شَنَآنُ: احساس خصومت و دشمنی نسبت به دیگران، یا اینکه کسی با شما دشمنی کند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تحقیق در مورد سوره طاها به زبان ساده را از دست ندهید.
محل و شأن نزول آیه 8 سوره مائده
این آیه در شهر مدینه بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است.
در مورد دلیل نزول این آیه گفته شده که پیامبر(ص) نزد دیوار قلعه بنیقریظه رفت تا دیه را به یهودیان بپردازد، اما آنان قصد جان ایشان را کردند. پس از این اتفاق، آیه نازل شد و به مسلمانان هشدار داد که بر اساس کینه و دشمنی، شهادت ناحق و ستمگرانه درباره دیگران ندهند.
تفسیر آیه 8 سوره مائده
خداوند در ابتدای این آیه خطاب به مؤمنان میفرماید: «ای کسانی که ایمان آوردهاید! همواره برای خدا قیام کنید و از روی عدالت، گواهی دهید!»
در این بخش، دو فرمان اساسی بیان شده است:
۱- همه کارها را فقط برای خدا انجام دهید، بدون اینکه انتظار پاداش یا تشکری از دیگران داشته باشید.
۲- به عدالت گواهی دهید و تحت تأثیر شرایط و احساسات شخصی قرار نگیرید.
سپس در ادامه آیه هشدار داده میشود: «دشمنی با جمعیتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند!»
گاهی کینه و ناراحتی از دیگران سبب میشود انسان در حق آنها ناحقی کند. قرآن به مسلمانان یادآوری میکند که در شهادت و قضاوت، نباید پیرو هوای نفس شوند و عدالت را زیر پا بگذارند. از جمله موارد ترک عدالت، تهمت زدن، تجاوز به حقوق دیگران و انتقامگیری شخصی است که باید از آنها پرهیز کرد.
بار دیگر در آیه بر اهمیت عدالت تأکید شده است: «عدالت کنید، که به پرهیزکاری نزدیکتر است!»
ستمکاری انسان را از راه پرهیزگاری دور میکند، در حالی که رعایت عدالت، پایه اصلی تقواست و خداوند بندگانش را به آن فرامیخواند.
در پایان آیه آمده است: «و از [معصیت] خدا بپرهیزید، که خداوند از آنچه انجام میدهید، باخبر است!»
خداوند از همه اعمال ما آگاه است و هرکس را بر اساس کردارش پاداش یا جزا میدهد.
رعایت عدالت، بهویژه زمانی که با کینه و دشمنی همراه باشد، کار آسانی نیست. به همین دلیل خداوند در این آیه چندین بار بر عدالت تأکید کرده و با یادآوری آگاهی خود از همه اعمال بندگان، آن را به پایان میبرد.
تفاوت آیه 8 سوره مائده با آیه 135 سوره نساء
در سوره نساء، آیه ۱۳۵، سخنی مشابه آیه ۸ سوره مائده میخوانیم. خداوند در این آیه خطاب به مؤمنان میفرماید:
در این مقاله تحقیق در مورد درخت سپیدار اطلاعات مفیدی آمده است.
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا کونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَى أَنْفُسِکمْ أَوِ الْوَالِدِینِ وَالْأَقْرَبِینَ إِنْ یکنْ غَنِیا أَوْ فَقِیرًا فَاللَّهُ أَوْلَى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى أَنْ تَعْدِلُوا وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ کانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرًا
ترجمه:
ای کسانی که ایمان آوردهاید! همواره برای برپایی عدالت بکوشید و برای خدا گواهی دهید، حتی اگر این گواهی به ضرر خودتان، یا پدر و مادر و خویشاوندانتان باشد. اگر آن شخص ثروتمند باشد یا نیازمند، خدا به او سزاوارتر است. پس از هوسهای نفسانی پیروی نکنید که شما را از عدالت دور میکند. و اگر حق را کتمان کنید یا از بیان آن سرباز زنید، بدانید خدا از تمام اعمال شما آگاه است.
تفاوتهای این دو آیه را میتوان در چند نکته خلاصه کرد:
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تحقیق در مورد هفت خان رستم به صورت مختصر.
۱. در آیه سوره مائده، تأکید بر قیام برای خدا و گواهی دادن به عدالت است، اما در آیه سوره نساء، سخن از قیام برای عدالت و گواهی دادن برای خدا است. این تفاوت احتمالاً به موضوع هر سوره مربوط میشود: در سوره مائده صحبت از دشمنان است و سفارش به رعایت انصاف حتی در مورد آنان شده، اما در سوره نساء، گواهی برای خدا مطرح است و تأکید شده که حتی روابط خویشاوندی نباید مانع بیان حق شود.
۲. در سوره مائده به خطر «دشمنی بیش از حد» اشاره شده که میتواند باعث بیعدالتی شود، و در سوره نساء خطر «دوستی افراطی» بیان شده است. هر دوی این احساسات افراطی — چه دشمنی و چه دوستی — انسان را از راه درست و عدالت منحرف میکنند.
در نتیجه، پیروی از هوای نفس، چه در قالب دوستی باشد و چه در شکل دشمنی، انسان را از راه تقوا و انصاف خارج کرده و به گمراهی میکشاند.
امیرالمؤمنین علی علیه السلام در خطبه ۴۲ نهجالبلاغه میفرمایند: «اتِّبَاعُ الْهَوَى فَیَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ؛ پیروى از هوسهاى نفسانى، انسان را از حق دور مىسازد».
نکات آیه 8 سوره مائده
یک فرد باایمان در هر کاری که انجام میدهد، باید تنها خشنودی خدا را هدف قرار دهد، همواره برای خدا قدم بردارد و بر پایهٔ راستی و درستی گواهی دهد.
ستم کردن، حتی نسبت به دشمنان، همیشه کاری نادرست و ناپسند است.
گاهی توجه زیاد به احساسات شخصی، ما را از راه درست و پرهیزگاری منحرف میکند.
رعایت انصاف و عدالت نسبت به کسانی که با آنها کینه یا دشمنی داریم، راهی مهم برای پرهیزگاری و نزدیکتر شدن به تقواست.
هدف اصلی از دستورات خداوند، رساندن انسانها به پرهیزگاری و حفظ آنها از گناه است.
خداوند به تمام کارهایی که بندگانش انجام میدهند، آگاهی کامل دارد.
ایمان به این که خدا از همهٔ اعمال ما باخبر است، انگیزهای قدرتمند برای حرکت در مسیر هدایت و پرهیزگاری ایجاد میکند.