گاهی فاصله بین کار درست و نادرست، بسیار کم است. ضربالمثلی قدیمی میگوید: «از حق تا ناحق، چهار انگشت فاصله است.» 👋
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” از این دم بریده هر چی بگی بر میاد “ مراجعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” از چاله به چاه افتادن “ مراجعه کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله معنی ضرب المثل ” آنقدر مار خورده تا افعی شده “ را مطالعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” هرچه رشته بودم پنبه شد “ مراجعه کنید.
این جمله به ما یادآوری میکند که مرز بین حق و ناحق، یا خوبی و بدی، گاهی به باریکی فاصله بین پیشانی و گوش ماست. این چهار انگشت، نماد فاصلهای کوتاه اما بسیار مهم است. وقتی ما با دست به پیشانیمان اشاره میکنیم، در واقع به عقل و وجدانمان یادآور میشویم که پیش از هر عمل، خوب فکر کنیم و راه درست را از نادرست تشخیص دهیم. این حرکت ساده به ما میگوید که انتخاب درست، تنها به یک فکر بستگی دارد.
در این نوشته، میخواهیم معنی، پیشینه و مفهوم بنیادی این ضربالمثل کهن ایرانی را بررسی کنیم. در ادامه با ما همراه باشید.
از حق تا ناحق چهار انگشت فاصله است یعنی چه؟
این سخن حکیمانه از گفتار گهربار حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) برگرفته شده است. ایشان در خطبه ۱۴۱ نهج البلاغه میفرمایند:
«مراقب باشید آنچه را مردم پشت سر افراد می گویند، نپذیرید ( از شنیدن غیبت، برحذر باشید) سخنان باطل فراوان است، ولی سخنان باطل از بین رفتنی است، و آنچه می ماند كردار انسان است. چرا كه خدا شنوا و شاهد است، بدانید كه بین حق و باطل، بیش از چهار انگشت، فاصله نیست.»
در این هنگام یکی از شنوندگان پرسید: چطور ممکن است فاصله میان حق و باطل فقط به اندازه چهار انگشت باشد؟
امام (علیه السلام) انگشتان خود را کنار هم قرار دادند و بین گوش و چشم خود گذاشتند و سپس فرمودند:
« الباطل ان تقول سمعت، والحق ان تقول رایت؛ باطل آن است كه بگویی شنیدم، و حق آنست كه بگویی دیدم»
پس معنای این سخن کاملاً روشن میشود: فاصله بین گوش و چشم انسان تقریباً به اندازه چهار انگشت است. حق آن است که انسان چیزی را با چشمان خود ببیند و سپس باور کند، اما ناحق آن است که خودش چیزی را ندیده باشد، فقط از زبان دیگران بشنود و آن را بپذیرد.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معنی ضرب المثل ” سر و ته یه کرباس “ را بخوانید.
در بسیاری از روایتها آمده که اگر انسان خطای برادر ایمانی خود را دید، باید آن را نادیده بگیرد و خود را به تغافل بزند. حال اگر کسی خودش آن اشتباه را ندیده، اما از دیگران میشنود و باورش میکند، کار نادرستی کرده است. بدتر از آن وقتی است که این حرفِ نادیده و تنها شنیده شده را میان مردم پخش کند! در این صورت، حقوق بسیار سنگینی از مردم بر گردن او میافتد و اگر آن را جبران نکند، باید از پیامدهایش بترسد… .
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معنی ضرب المثل ” مار در آستین پروراندن “ مراجعه کنید.
پیشنهادی: ضرب المثل درباره حرف حق
اختصاصی-مدیر تولز