اگر به سازهای کوبهای ایرانی علاقه دارید و دوست دارید نواختن یکی از آنها را یاد بگیرید، احتمالاً این پرسش برایتان پیش میآید: دف را انتخاب کنم یا تنبک؟
هر کسی ممکن است نظر متفاوتی در این زمینه داشته باشد، اما در این نوشته از وبلاگ مدیر تولز، پاسخی منطقی و کامل به این پرسش ارائه میکنیم.
درباره دف و تنبک
پیش از آنکه به ویژگیهای منحصر به فرد دف و تنبک اشاره کنیم، بهتر است ابتدا با هر کدام از این سازها به طور خلاصه آشنا شویم.
دف از یک چارچوب چوبی، یک پوسته نازک که ممکن است از جنس پلاستیک یا پوست حیوانات باشد و چندین حلقه فلزی کوچک تشکیل شده است.
تنبک نیز نوعی ساز کوبهای است که شکلی شبیه به جام دارد. در گذشته، جنس بدنه آن از سفال، فلز یا چوب بود؛ اما امروزه معمولاً از چوب ساخته میشود. پوسته این ساز هم بیشتر از پوست حیواناتی مثل گوساله، شتر یا بز تهیه میشود.
این ساز از دیرباز در فرهنگ ایران جایگاه ویژهای داشته و در مراسم و مناسبتهای مختلف مورد استفاده قرار میگرفته است.
دف بهتر است یا تنبک؟ تفاوتها
برای اینکه بتوانید انتخاب کنید که ساز دف برای شما مناسبتر است یا تنبک، بهتر است ابتدا با ویژگیهای هر کدام آشنا شوید. هر یک از این سازها صدای خاص خود را دارند و در موقعیتهای مختلفی استفاده میشوند. وقتی تفاوت آنها را بدانید، راحتتر میتوانید تصمیم بگیرید که کدام ساز با علاقه و نیاز شما هماهنگی بیشتری دارد.
تفاوت دف و تنبک از نظر میزان سختی
خیلی از هنرجوها میپرسند که یادگیری دف سختتر است یا تنبک؟ در پاسخ باید گفت که این مسأله برای هر کس فرق میکند. سرعت یادگیری شما به استعداد شخصی، میزان وقتی که میگذارید و علاقهای که به ساز دارید بستگی دارد. اما به طور کلی میتوان گفت که تنبک جزئیات و نکات فنی بیشتری برای یادگیری دارد، چون در نواختن آن از تمام ده انگشت دست استفاده میشود. در پایان این را به خاطر داشته باشید که هر دو ساز دف و تنبک از جمله سازهایی هستند که میتوان در مدت زمان نسبتاً کوتاهی اصول اولیه آنها را فراگرفت و پیشرفت خود را به وضوح دید؛ البته برای حرفهای شدن در هر یک، نیاز به سالها تمرین و پشتکار دارید.
سبکهای متفاوت دف و تنبک
دف معمولاً در مراسم مذهبی، عرفانی و در اجراهای گروهی ایران و مناطق اطراف به کار میرود. در مقایسه، تنبک بیشتر در موسیقی دستگاهی، کلاسیک و نوین ایرانی رواج دارد و معمولاً به صورت تکنوازی یا برای همراهی با دیگر سازها نواخته میشود. با توجه به علاقهی شما به موسیقی عرفانی یا موسیقی دستگاهی، میتوانید یکی از این دو ساز کوبهای را برای نواختن برگزینید.
نیاز به مهارتهای جسمی گوناگون
یک تفاوت مهم بین دف و تنبک در نوع تواناییهای بدنی است که برای نواختن آنها لازم است. برای نواختن دف، معمولاً به بازوها و مچهای قدرتمندتری نیاز است. اما نوازنده تنبک باید تمرکز خود را بر روی دقیق و هماهنگ کار کردن انگشتانش بگذارد.
نگهداری
دف معمولاً اندازه بزرگی دارد و وزن آن بیشتر است؛ به همین خاطر باید با احتیاط و دقت آن را حمل کرد. اما تنبک سبکتر است و از این نظر، نگهداری و جابهجایی آن راحتتر است. در مورد دف، باید مراقب پوست آن باشید، چون در صورت قرار گرفتن در دمای نامناسب یا نور زیاد، به سرعت ممکن است صدمه ببیند. برای مراقبت از تنبک هم باید هم به جنس چوب و هم به پوست آن توجه داشته باشید، چون هر دوی این قسمتها در برابر رطوبت و دمای نامتعادل، آسیبپذیر هستند.