در قرآن کریم به موضوع آراستگی و زیبایی نیز توجه شده است. خداوند نعمتهایش را برای بندگانش آفریده تا از آنها بهره ببرند، اما در عین حال تأکید میکند که این استفاده باید در چارچوب قوانین الهی و به دور از اسراف باشد.
آیاتی در قرآن وجود دارد که به انسانها اجازه میدهد از چیزهای پاک و خوبی که خداوند آفریده، استفاده کنند و زینتهای خود را نشان دهند. این موضوع شامل پوشیدن لباسهای زیبا و استفاده از زینتهای حلال میشود.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تحقیق در مورد سوره طاها به زبان ساده مراجعه کنید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب تحقیق در مورد درخت سپیدار را بخوانید.
اما نکته مهم این است که قرآن، آراستگی ظاهری را با پاکی درون و تقوا پیوند میزند. زیبایی واقعی، ترکیبی است از ظاهری آراسته و دلی پاک و اخلاقی نیکو. خداوند در قرآن میفرماید:
**يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ**
برای یادگیری پیشرفته، به تحقیق در مورد هفت خان رستم به صورت مختصر مراجعه کنید.
(ای فرزندان آدم، زینت خود را در هر مسجدی [و در هر نمازی] بردارید.)
این آیه اشاره به این دارد که آراستگی به ویژه در زمان عبادت و نماز، مورد توجه است.
در نهایت، قرآن کریم به ما میآموزد که زیبایی و آراستگی نعمتی از سوی خداست و ما باید در استفاده از این نعمتها شکرگزار بوده و از آنها در مسیری درست و پسندیده بهره ببریم.
در این پژوهش، اطلاعاتی درباره ارزش و انواع زیبایی و آراستگی از کتاب دین و زندگی پایه دهم گردآوری شده است. با ما در مدیر تولز همراه باشید.
آراستگی در همه جای طبیعت و در روابط بین انسانها نقش مهمی دارد. ذات و سرشت انسان با زیبایی و نظم هماهنگ است. به همین دلیل، دین اسلام که بر پایه فطرت پاک خداوندی شکل گرفته، برای آراستگی اهمیت فراوانی قائل شده است. سخنان و سفارشهای پیشوایان دینی ما نیز این موضوع را به خوبی نشان میدهد.
معنای آراستگی
آراستگی در اصل به معنای این است که فرد یا چیزی مرتب و زیبا باشد. یعنی خود را بیاراید، همه چیز را در جای مناسب خود قرار دهد و بین اجزایش هماهنگی وجود داشته باشد. همچنین به این معناست که دارای ویژگیهای اخلاقی خوب و برتریهای معنوی باشد.
جایگاه آراستگی
در آیه ۶ سوره صافات، خداوند میفرماید که ما آسمان را با ستارگان زیبا کردیم.
همچنین در آیه ۳۱ سوره اعراف، از مردم خواسته شده که هنگام رفتن به مسجد، آراسته باشند. در آیه بعد میپرسد: «چه کسی زینتهای الهی را برای بندگان آفریده است؟» و سپس نظر کسانی را که با آراستگی در اسلام مخالفند، رد میکند.
پس میتوان فهمید که آراستگی در دید خداوند و دین اسلام، بسیار ارزشمند و پذیرفته شده است.
این موضوع در زندگی و سخنان پیشوایان دین نیز به وضوح دیده میشود.
پیامبر اکرم(ص) همیشه ظاهری مرتب و خوشبو داشتند؛ آنقدر که مردم پیش از دیدن ایشان، از بوی خوشی که در فضا پخش میشد، حضورشان را درک میکردند.
سادهزیستی امام علی(ع) نیز هرگز به معنای بیتوجهی به نظافت و آراستگی نبود.
اسلام تأکید زیادی بر پاکیزگی و آراستگی دارد؛ از جمله: پوشیدن لباس تمیز و مناسب، پاک نگه داشتن بدن، زدودن موهای زائد، کوتاه کردن ناخنها، شانه زدن مو و رعایت بهداشت، و نیز دوری از هر چیزی که باعث آزار دیگران شود، مانند بوی بد دهان و…
با این حال، باید به خاطر داشت که اسلام در مورد آراستگی هم مانند دیگر جنبههای زندگی، حد و مرزهایی معقول و متناسب با سرشت انسان قرار داده است. خارج شدن از این حدود، میتواند مشکلاتی برای فرد و جامعه به وجود آورد. توضیح بیشتر این موضوع در ادامه آورده شده است.
مقاله پیشنهادی: پیامدهای بیتوجهی به حجاب
انواع آراستگی
زیبایی و آراستگی دو گونه است:
۱. زیبایی و آراستگی بیرونی
۲. زیبایی و آراستگی درونی (روحی)
1- آراستگی ظاهری
همهٔ آفریدههای خداوند نشاندهندهٔ نظم، زیبایی و هماهنگی در جهان هستند. آسمانها و زمین، فصلهای گوناگون، حیوانات و نیز انسان، همگی با نظمی شگفتانگیز پدید آمدهاند. در قرآن کریم آمده است که انسان «در بهترین صورت» آفریده شده است.
خداوند که خود زیباست، زیبایی را دوست دارد و هر یک از مخلوقاتش جلوهای از این زیبایی را نشان میدهد. در دین اسلام نیز بر آراستگی و پاکیزگی ظاهری بسیار تأکید شده است.
پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «پاکیزگی جزئی از ایمان است». [بحارالانوار، ج 21، ص 257]
ایشان در حدیثی دیگر فرمودند: «خداوند شخص آلوده و ژولیده را دشمن میدارد». [نهج الفصاحه، ج 1، ص 304]
امام صادق(ع) نیز میفرمایند: «خداوند زيبايى و خودآرايى را دوست دارد و از فقر و تظاهر به فقر بيزار است. هرگاه خداوند به بندهاى نعمتى بدهد، دوست دارد اثر آن را در او ببيند.» عرض شد: «چگونه؟» فرمودند: «لباس تميز بپوشد، خود را خوشبو كند، خانهاش راگچكارى كند، جلوى در حياط خود را جارو كند، حتی روشنكردن چراغ قبل از غروب خورشيد فقر را میبرد و روزى را زياد میكند». [امالی طوسی، ص 275، ح 526]
با این حال، اسلام در مسئله آراستگی، حد میانه و اعتدال را توصیه میکند. نه باید ژولیده و نامرتب بود، و نه در زینت و آرایش زیادهروی کرد و به تجملگرایی رسید.
همانطور که در آیه ۳۱ سوره اعراف پس از دستور به استفاده از زینت برای رفتن به مسجد، هشدار داده میشود: «اسراف نکنید که خداوند اسرافکاران را دوست ندارد».
همچنین برای آراستگی زنان و مردان قوانین ویژهای وجود دارد. آراسته بودن برای هر دو گروه خوب و پسندیده است، اما زنان باید مراقب باشند که این آراستگی باعث جلب توجه نامحرمان نشود.
استفاده از آرایش و عطر برای زنان در محیطهایی که نامحرم نیست، اشکالی ندارد؛ اما در مکانهای عمومی و در حضور نامحرمان، باید زیورآلات و آرایش خود را بپوشانند و از عطری استفاده کنند که بوی آن برای نامحرم قابل تشخیص نباشد.
این دستورات الهی برای حفظ بنیان خانواده و پیشگیری از فساد در جامعه وضع شدهاند و رعایت آنها علاوه بر زیبایی ظاهری، به پاکی و آراستگی درون نیز کمک میکند.
2- آراستگی باطنی (روحی)
زیبایی ظاهری زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که انسان به زیبایی درونی و معنوی نیز دست پیدا کند. این آراستگی باطنی را میتوان به سه بخش اصلی تقسیم کرد:
**الف) زیبایی اندیشه**
یادگیری ادب، دانش و حکمت، فکر و اندیشه انسان را زیبا و آراسته میکند.
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «ادبِ نیکو، زینت عقل است». [بحارالانوار: 77/131/41]
امام علی(ع) فرمود: «دانش شریفترین زینت و بخشش است». [غررالحکم، ج 1، ص 101]
امام علی(ع) فرمود: «پیوسته با حکمت باش که زینتی گرانبهاست». [غررالحکم، ج 1، ص 442] حکمت یعنی رسیدن به حقایق هستی از طریق شناخت عمیق و درک قلبی.
**ب) زیبایی گفتار**
پرهیز از حرفهای ناشایست و دوری از گناهان زبان، نشانه آراستگی در سخن گفتن است. بنابراین، دروغ نگفتن، فحش ندادن، غیبت نکردن، تهمت نزدن و مراقبت از آبروی دیگران با زبان، همگی از مصادیق زیبایی گفتار هستند که نتیجه آن، سکوت به موقع و به جا است.
امام صادق(ع) میفرماید: «سکوت، گنجی فراوان و زینت شخص بردبار و پوششی است برای جاهل و نادان». [بحارالانوار: 50/288/71]
**ج) زیبایی کردار**
پرورش صفات اخلاقی نیک، کردار انسان را زیبا و پسندیده میسازد. ویژگیهایی مانند پرهیزکاری، ایمان، خوشاخلاقی، راستگویی، شکیبایی، وفاداری، پاکدامنی، حیا، بخشندگی، گذشت و امانتداری، رفتارهای انسان را آراسته و مورد رضایت خداوند قرار میدهد.
در آیه 7 سوره مبارکه حجرات میخوانیم که خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده و آن را در دلهايتان زينت بخشيده است.
امام علی(ع) فرمود: «وفاداری، زيور خرد است و نشان شرافت». [غرر الحكم : ۱۶۰۱]
امام صادق(ع) فرمود: «زيورِ سخن، صداقت است». [امالی صدوق: 576/788]
امام حسن مجتبی(ع) فرمود: «صبر و شكیبایی زینت شخص، وفای به عهد علامت جوانمردی، و عجله و شتابزدگی [در كارها بدون اندیشه] دلیل بیخردی میباشد». [كلمة الإمام الحسن، ص 198]
امام علی(ع) فرمود: «بخشندگى، دوستى میآورد و اخلاق را زینت میبخشد». [غررالحکم: 1600]