مرتضی محبوبی، که به نام مرتضیخان هم معروف است، یک نوازنده چیرهدست پیانو و آهنگساز ایرانی بود. سبک منحصربهفرد نواختن او باعث شده است که بسیاری او را از پایهگذاران موسیقی ملی ایران بدانند. با وجود آنکه پیانو یک ساز غربی است، محجوبی به گونهای آن را مینواخت که حالوهوای کاملاً ایرانی داشت. حتی نقل شده که او پیانو را به روش سنتور کوک میکرد و این کار را با سرعت زیادی انجام میداد. علاوه بر این، مرتضیخان روش خاص خود را برای نوشتن نتهای موسیقی ابداع کرده بود که در آن از خط حامل استفاده نمیشد. اگر دوست دارید بیشتر با آثار و زندگی این هنرمند بینظیر آشنا شوید، در ادامه این نوشته در وبلاگ مدیر تولز همراه ما باشید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آشنایی با مفهوم پاساژ در موسیقی را از دست ندهید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی علی مولایی سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله اسکرتسو در موسیقی چیست؟ | فرم موسیقی طنز! سر بزنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله نقش پیانو در موسیقی جاز مراجعه کنید.
توصیه میکنیم این مطلب بررسی موسیقی فیلم آملی را حتماً بخوانید.
در این مقاله رابطه آلبرت انیشتین و موسیقی اطلاعات مفیدی آمده است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ساز ویولن سل را بیشتر بشناسید.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با ساز گلوکن اشپیل، بلز ارکستری را از دست ندهید.
تولد، کودکی و آغاز مسیر موسیقی
مرتضی محجوبی در سال ۱۲۷۸ در شهر تهران به دنیا آمد. خانوادهاش به هنر موسیقی علاقهمند بودند. برادر بزرگش، رضا محجوبی، که نوازندهای شناختهشده در نواختن ویولن و ساختن آهنگ بود، در این زمینه پیشرو او به شمار میرفت. مادرش نیز با ساز پیانو آشنایی داشت و از همان سالهای کودکی، صدای پیانو در خانهشان شنیده میشد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معروف ترین قطعه های ویولن سل در دنیا که باید بشنوید!.
در این مقاله تکست یا لیریکس؟ کدام صحیح است؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
برای مطالعه بیشتر، به دلیوری در موسیقی رپ به چه معناست؟ سری سر بزنید.
مرتضی به مدت شش سال، به صورت همزمان، ردیفهای موسیقی را نزد استاد حسین هنگآفرین آموخت و همچنین روشهای مخصوص نواختن پیانو را از محمود مفخمالممالک فرا گرفت. این آموزشهای اصولی و دقیق، باعث شد که او در سن ده سالگی بتواند در تالار سینمای فاروس حاضر شود و هنرنمایی کند. در آنجا، او با پیانو، آواز عارف قزوینی را همراهی کرد؛ موفقیتی که برای یک پسر ده ساله، بسیار چشمگیر و قابل تحسین بود.
در این مقاله تصنیف چیست؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
در این مقاله بیوگرافی یو یو ما | نوازنده ویولن سل آمریکایی اطلاعات مفیدی آمده است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله ۷ راه برای تقویت انگیزه تمرین موسیقی سر بزنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً علینقی وزیری، پدر موسیقی جدید ایران پس از انقلاب مشروطه را بخوانید.
برای یادگیری پیشرفته، به یادگیری کالیمبا چقدر طول میکشد؟ مراجعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با موسیقی جنوبی (بندری) مراجعه کنید.
فعالیتهای حرفهای مرتضی محجوبی
در سال ۱۳۰۷، مرتضی محجوبی به همراه گروهی از هنرمندان نامی مانند ابوالحسنخان صبا، حسینخان یاحقی، مرتضی نیداود، ارسلان درگای، عبدالحسین شهنازی و آقا رضاخان روانبخش به شهرهایی مانند بیروت، حلب و شام سفر کرد. در این سفر، آنها بیش از ۱۰۰ صفحه موسیقی ضبط کردند که برخی از آنها هنوز هم موجود است.
در سال ۱۳۱۹، با راهاندازی رادیو، مرتضی محجوبی از نخستین نوازندگانی بود که به این سازمان پیوست. او تا پایان عمرش در رادیو فعال بود و حتی برای مدتی مسئولیت برنامههای موسیقی رادیو را نیز بر عهده داشت. در سال ۱۳۳۴، او به برنامه گلها پیوست و بسیاری از آهنگهایش با همراهی ارکستر این برنامه اجرا شد.
در این مقاله سازهای ابداعی استاد شجریان اطلاعات مفیدی آمده است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله ماهر پورعبیات مدرس گیتار پاپ،کلاسیک و الکتریک سر بزنید.
از جمله تصنیفهای ماندگاری که با آهنگسازی مرتضی محجوبی، خوانندگی غلامحسین بنان و ترانهسرایی رهی معیری خلق شدند، میتوان به این آثار اشاره کرد:
کاروان
روز ازل
نوای نی
بیدل ساقی
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آیا ساز دهل فقط از دور خوش است؟ را بخوانید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب معرفی ساز کوتو | ساز ملی ژاپن را بخوانید.
نت ابداعی مرتضی محجوبی
مرتضی محجوبی روشی جدید برای نوشتن نتهای موسیقی ابداع کرد که شبیه به خط سیاق قدیمی بود. در این روش، نتها از راست به چپ نوشته میشوند، خطوط اضافی ندارند و نشانههای مخصوص به خود را دارند. به کوشش پویان آزاده، این روش نتنویسی به عنوان یک میراث فرهنگی ملی ثبت شد.
بهار برخوردار، پژوهشگر موسیقی، این شیوهٔ نوشتن نتها را به خط بینالمللی نت موسیقی تبدیل کرد و در کتابی با نام «ردیف پیانو استاد مرتضی محجوبی» چاپ کرد. این کتاب ۳۶۶ صفحهای، به دو زبان نوشته شده و شامل هفت دستگاه و پنج آواز است.
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از بهار برخوردار به خاطر چاپ این کتاب قدردانی کرد؛ زیرا پیش از آن، بسیاری از موسیقیدانان نمیتوانستند روش خاص نتنویسی استاد محجوبی را بخوانند و از دستنوشتهها و آثار ارزشمند او استفاده کنند.