ضربالمثل «تف سر بالا» یک بیان ساده و پرکاربرد در زبان فارسی است. این مثل زمانی به کار میرود که بخواهیم بگوییم یک عمل یا حرف ناپسند، در نهایت نتیجهای بد برای خود فرد به همراه خواهد داشت.
به بیان دیگر، وقتی کسی کار زشتی انجام میدهد یا حرف بدی میزند که میتواند به دیگران آسیب برساند، این ضربالمثل به او هشدار میدهد که عاقبت این کار به خودت بازمیگردد. درست مانند کسی که به سمت آسمان تف میکند، اما این تف به جای رفتن به بالا، روی صورت خودش میریزد.
**مثال برای درک بهتر:**
* تصور کنید دو همسایه با هم قهر هستند. یکی از آنها هر روز زبالههایش را در جلوی در خانه همسایه میریزد تا او را اذیت کند. اما پس از چند روز، بوی بد زبالهها و حضور حشرات موذی، اول از همه خودش و خانوادهاش را آزار میدهد. در این شرایط میگوییم: «فلانی با ریختن زباله جلوی در همسایه، در واقع **تف سر بالا** کرد و حالا خودش درگیر عواقب آن شده است.»
* مثال دیگر: دانشآموزی در مدرسه دائماً شایعات بد درباره دیگران پخش میکند. پس از مدتی، همه بچههای مدرسه از این کار او باخبر میشوند و دیگر کسی به او اعتماد نمیکند و تنها میماند. در اینجا نیز میتوان گفت رفتار او مصداق **تف سر بالا** بود که در نهایت باعث شد خودش از جمع دوستان طرد شود.
پس این ضربالمثل یک هشدار اخلاقی است و به ما یادآوری میکند که در قبال کارهایی که انجام میدهیم مسئول هستیم و نتیجه اعمالمان دیر یا زود به خودمان بازمیگردد.
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” از هول حلیم افتاد تو دیگ “ مراجعه کنید.
در این نوشته، میخواهیم با هم معنی و مفهوم یکی از ضربالمثلهای کهن و پرمعنی ایرانی آشنا شویم. با ما همراه باشید.
ضرب المثل تف سر بالا کنایه از چیست؟
1- کنایه از این است که کسی کار اشتباهی انجام دهد که هم خودش و هم نزدیکانش را شرمنده کند. (یعنی هم از خودش و هم از اطرافیانش احساس خجالت کند.)
2- معنای ظاهری این ضربالمثل: وقتی کسی در حالت معمولی آب دهان خود را به سمت جلو تف کند، به خاطر نیروی جاذبه، آب دهانش روی زمین میافتد. اما اگر کسی سرش را بالا بگیرد و به سوی آسمان تف کند، مسلماً آب دهان به صورت خودش برمیگردد. در این حالت، او فقط میتواند خود را مقصر بداند!
حتی ممکن است دیگران با دیدن این کار، او را مسخره کنند. تف کردن به سوی کسی، نشانه بیاحترامی است. پس اگر کسی به خودش بیاحترامی کند، یعنی برای خودش هیچ ارزشی قائل نیست.
معنای کنایی ضربالمثل: یعنی اگر کسی به افراد یا چیزهایی که متعلق به خودش است توهین کند، در نهایت ضرر و زیان این کار به خودش برمیگردد.
در این مقاله معنی ضرب المثل ” کاچی به از هیچی “ اطلاعات مفیدی آمده است.
3- یعنی انسان از چیزی گله و شکایت کند که خودش باعث آن شده است.
به مثال های زیر توجه کنید:
پسرم در مهمانی شب گذشته با همه بحث و جدل داشت و حرفهای ناشایستی به زبان میآورد. ما در تربیت او فقط خودمان را مسئول میدانیم و کس دیگری را مقصر نمیشناسیم. واقعاً که کارمان به جایی رسیده که نتیجهاش را خودمان میبینیم!
همان اتفاق ناخوشایند برای ما افتاد؛ دیروز روی دیوار نوشتیم: “لعنت بر پدر کسی که جلوی درمان آشغال بریزد”. روز بعد، پسرم موقع بازی با دوستانش، کلی زباله جلوی در ریخته بود و آنها هم داشتند به ما میخندیدند!
پیشنهادی: ضربالمثل “با سر”
اختصاصی – مدیر تولز
برای یادگیری پیشرفته، به معنی ضرب المثل ” لقمه را باید به اندازه دهان برداشت “ مراجعه کنید.