در دنیای موسیقی کلاسیک، کلمهای به نام «تم» زیاد به گوش میخورد. تم را میتوان هسته اصلی و مهمترین بخش یک آهنگ دانست. اما چرا اینقدر مهم است؟ دقیقاً به چه قسمتی از موسیقی تم گفته میشود؟ و چطور میتوان آن را در یک قطعه تشخیص داد؟ در این نوشته در وبلاگ مدیر تولز، با هم همراه میشویم تا با معنای تم در موسیقی آشنا شویم.
توصیه میکنیم حتماً مقاله زندگینامه هنری پری زنگنه، بانوی نامدار اپرای ایران را مطالعه کنید.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره سلفژ و روش های تقویت آن بیابید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب فلوت سر عصایی یا سرمنحنی چیست؟ را بخوانید.
تم در موسیقی چیست؟
در موسیقی، به ملودی اصلی و مشخص یک قطعه، «تم» میگویند. این ایده اولیه و ملودیک، معمولاً در شروع قطعه معرفی میشود و مواد اولیه برای ادامه آهنگ را فراهم میکند. یک تم میتواند از یک یا چند بخش کوچک ملودیک تشکیل شده باشد و در طول قطعه بارها تکرار شود. این تکرارها گاهی دقیقاً شبیه نسخه اولیه هستند و گاهی با تغییرات کوچک یا بزرگ همراه میشوند.
برای یادگیری پیشرفته، به تاریخچه موسیقی فیلم مراجعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تفاوت سه تار کاسه بزرگ و کاسه کوچک را بخوانید.
تم در واقع نقش چسبی را دارد که بخشهای مختلف یک قطعه موسیقی را به هم پیوند میدهد و به آن وحدت میبخشد. در آثار کلاسیک و همچنین موسیقی فیلم، ممکن است کل قطعه بر اساس یک یا چند تم ساخته شود. در موسیقی غربی نیز تم به ملودی کوتاهی گفته میشود که در سرتاسر قطعه تکرار و گسترش پیدا میکند. حتی در موسیقی مدرن، ریف اصلی یک آهنگ را میتوان نوعی تم به حساب آورد.
مقاله مفهوم فاصله در موسیقی چیست؟ + انواع فواصل موسیقی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معرفی ساز شوفار سر بزنید.
بسیاری از موسیقیدانان، تم را مهمترین بخش یک قطعه و قلب ایده آهنگساز میدانند. دلیل این اهمیت آن است که معمولاً همین بخش از موسیقی است که در ذهن شنونده میماند و به یاد آورده میشود. یک نمونه بسیار معروف، چهار نت ابتدایی سمفونی پنجم بتهوون است. ممکن است وقتی دیگر بخشهای این سمفونی نواخته شود، تعداد کمتری آن را تشخیص دهند؛ اما با شنیدن تنها همان چهار نت اول، بسیاری از مردم فوراً این قطعه مشهور را به خاطر میآورند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تاریخـچه موسیقی متن در ایران.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با پنج تنظیم کننده معروف دنیا.
قطعات از نظر تعداد تم
یک قطعهٔ موسیقی ممکن است تنها یک درونمایه یا چندین درونمایه داشته باشد. در بیشتر موارد، فوگها تنها یک درونمایه دارند، در حالی که سوناتها معمولاً از چند درونمایه تشکیل میشوند. با این حال، برخی از آثار موسیقی، فاقد یک ملودی مشخص و تکرارشونده هستند؛ به این گونه قطعات، آتماتیک گفته میشود. به عنوان نمونه میتوان به بعضی از ساختههای آهنگسازانی مانند آرنولد شونبرگ، آنتون وبرن، آلبان برگ و آلویس هابا اشاره کرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، همهچیز درباره ساز قوشمه یا قمشه را از دست ندهید.
در این مقاله بهترین سن یادگیری فلوت برای کودکان کی است؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب با صفر تا صد موسیقی اپرا آشنا شویم را بخوانید.